Theo Bộ Tài chính, đến hết ngày 30/9/2026, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công của cả nước mới đạt 64,8% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao (991.931,6 tỷ đồng). Trong khi đó, 27 bộ, cơ quan trung ương và 15 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân chung.

Giải ngân đầu tư công phải đạt 99% – 100%
– Ông đánh giá thế nào về tiến độ giải ngân vốn đầu tư công tới thời điểm này, nhất là trong bối cảnh nền kinh tế đang cần thêm động lực để duy trì tốc độ tăng trưởng cao và bền vững?
TS. Lê Duy Bình: Hoạt động đầu tư, đặc biệt là đầu tư công, đã được đẩy mạnh trong 9 tháng và đang trở thành một trong những động lực quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế. Đây cũng là lĩnh vực mà chúng ta có khả năng chủ động kiểm soát và điều chỉnh để hỗ trợ nền kinh tế trong ngắn hạn, đồng thời tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.
Năm 2026, kế hoạch vốn đầu tư công được giao ở quy mô rất lớn, gần 1 triệu tỷ đồng. Nếu nguồn lực này được đưa vào nền kinh tế kịp thời và sử dụng hiệu quả, tác động tạo cầu sẽ rất đáng kể. Đầu tư công không chỉ trực tiếp làm tăng tổng cầu thông qua việc triển khai các dự án, mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa đến các ngành sản xuất vật liệu xây dựng, vận tải, dịch vụ và nhiều lĩnh vực kinh tế khác.
Quan trọng hơn, các công trình hạ tầng được đầu tư trong giai đoạn này sẽ mở rộng không gian phát triển, cải thiện kết nối giữa các vùng kinh tế, giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Vì vậy, tác động của đầu tư công không chỉ nằm ở phần đóng góp cho tăng trưởng trong năm 2026, mà còn ở khả năng tạo thêm dư địa phát triển cho những năm tiếp theo.
Từ góc độ đó, yêu cầu đẩy nhanh giải ngân trong những tháng cuối năm là rất cấp thiết. Chính phủ và các địa phương phải phấn đấu giải ngân ít nhất 99%, thậm chí đạt 100% kế hoạch, để nguồn vốn đầu tư công thực sự phát huy vai trò hỗ trợ tốc độ tăng trưởng cao của nền kinh tế trong năm nay.
Tuy nhiên, giải ngân nhanh phải đi cùng với chất lượng thực hiện dự án. Chính phủ cần khắc phục tình trạng vốn đã được bố trí nhưng chậm đưa vào triển khai, công trình kéo dài hoặc hiệu quả đầu tư chưa tương xứng với nguồn lực bỏ ra. Mục tiêu cuối cùng không đơn thuần là hoàn thành tỷ lệ giải ngân trên báo cáo, mà là biến nguồn vốn đã bố trí thành công trình, hạ tầng và năng lực sản xuất thực tế của nền kinh tế.
Phải nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công
– Đầu tư công sẽ ngay lập tức tạo ra tăng trưởng nhưng về lâu dài lại khó đong đếm được hiệu quả. Vậy làm thế nào để nâng cao được hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công?
TS. Lê Duy Bình: Theo tôi, cần nhìn nhận đầu tư công trong mối quan hệ với hiệu quả sử dụng vốn của toàn bộ nền kinh tế. Nếu chỉ tập trung vào việc huy động và giải ngân thêm vốn mà chưa quan tâm đúng mức đến hiệu quả đầu tư, chúng ta sẽ khó duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong dài hạn.

Trong nhiều năm qua, mô hình tăng trưởng của Việt Nam dựa khá nhiều vào việc mở rộng quy mô đầu tư. Cách tiếp cận này đã giúp chúng ta xây dựng cơ sở hạ tầng, mở rộng năng lực sản xuất và thúc đẩy tăng trưởng. Tuy nhiên, khi quy mô vốn đầu tư đã tăng lên đáng kể, dư địa để tiếp tục tăng trưởng chủ yếu bằng cách bổ sung vốn ngày càng thu hẹp.
Do đó, yêu cầu hiện nay không chỉ là huy động thêm nguồn lực, mà còn phải sử dụng nguồn lực hiện có hiệu quả hơn. Đối với đầu tư công, điều này đòi hỏi lựa chọn dự án có khả năng tạo tác động lan tỏa lớn, nâng cao chất lượng chuẩn bị đầu tư, cải thiện công tác tổ chức thực hiện và bảo đảm các công trình phát huy công năng sau khi hoàn thành.
Ở góc độ rộng hơn, chúng ta cũng cần xem xét hiệu quả sử dụng vốn đầu tư của từng địa phương. Một địa phương thu hút được nhiều vốn chưa chắc đã tạo ra giá trị tăng trưởng tương xứng.
Ngược lại, địa phương có quy mô vốn không quá lớn nhưng môi trường kinh doanh thuận lợi, nguồn lực được phân bổ hợp lý và bộ máy điều hành hiệu quả có thể tạo ra kết quả tăng trưởng tốt hơn.
Vì vậy, giải ngân đầu tư công là nhiệm vụ cấp bách trong những tháng cuối năm, nhưng nâng cao hiệu quả sử dụng vốn mới là yêu cầu mang tính căn cơ. Hai nhiệm vụ này phải được thực hiện đồng thời.
– Trong bối cảnh nguồn lực đầu tư đã ở mức cao, theo ông, cần thay đổi cách phân bổ vốn như thế nào để vừa bảo đảm mục tiêu tăng trưởng, vừa nâng cao chất lượng tăng trưởng trong thời gian tới?
TS. Lê Duy Bình: Theo tôi, cần chuyển từ tư duy tập trung vào quy mô huy động vốn sang tư duy coi trọng hiệu quả sử dụng vốn. Điều đó không có nghĩa là Việt Nam không cần thêm vốn đầu tư. Nền kinh tế vẫn cần nguồn lực rất lớn để phát triển hạ tầng, chuyển đổi số, đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực sản xuất. Vấn đề là phải bảo đảm nguồn vốn được phân bổ đúng nơi, đúng mục tiêu và tạo ra giá trị tương xứng.
Đối với đầu tư công, Chính phủ cần ưu tiên những dự án có khả năng tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng, kết nối các trung tâm kinh tế và tạo điều kiện để khu vực tư nhân mở rộng đầu tư; đồng thời phải nâng cao chất lượng chuẩn bị dự án, tăng cường phối hợp giữa các cấp, các ngành và xử lý kịp thời những vướng mắc khiến vốn chậm được đưa vào nền kinh tế.
Đối với các địa phương, việc đánh giá hiệu quả điều hành không nên chỉ dựa vào tốc độ tăng trưởng hay khả năng thu hút vốn mà cần quan tâm hơn đến lượng giá trị tăng thêm được tạo ra từ nguồn lực đầu tư, năng suất lao động, chất lượng việc làm, mức độ phát triển của doanh nghiệp và khả năng duy trì tăng trưởng trong dài hạn.
Các địa phương cũng cần cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao chất lượng thực thi chính sách và tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân tham gia sâu hơn vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đây là cách để nguồn lực đầu tư công không chỉ tạo ra tác động trực tiếp mà còn kích hoạt thêm đầu tư tư nhân, qua đó nâng hiệu quả sử dụng vốn của toàn nền kinh tế.
Cuối cùng, mục tiêu không phải là giảm đầu tư bằng mọi giá, mà là làm cho mỗi đồng vốn đầu tư tạo ra nhiều giá trị hơn. Trong bối cảnh dư địa tăng trưởng dựa vào việc mở rộng vốn ngày càng thu hẹp, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực sẽ là điều kiện quan trọng để Việt Nam duy trì tăng trưởng cao và bền vững.
Trân trọng cảm ơn ông!
Nguồn : https://vietnamfinance.vn/tang-toc-dau-tu-cong-giai-ngan-het-la-chua-du-phai-nang-hieu-qua-tung-dong-von-d153529.html.
