Điều hành tỷ giá: ‘DN cần sự ổn định và khả năng dự báo, tránh thay đổi đột ngột’

by HDgroup
6 views

Theo ông Điền, muốn giảm sức ép lên tỷ giá một cách bền vững, Việt Nam cần nâng cao năng lực sản xuất trong nước, phát triển công nghiệp hỗ trợ và tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp nội địa vào chuỗi cung ứng của khu vực FDI.

Tỷ giá biến động, doanh nghiệp cần nhất sự ổn định

-Ngân hàng Nhà nước vừa công bố tỷ giá trung tâm ở mức cao kỷ lục. Thông tin này sẽ tạo ra những lo ngại như thế nào, thưa ông?

TS. Huỳnh Thanh Điền: Theo tôi, doanh nghiệp lo ngại nhất không hẳn là tỷ giá ở mức cao hay thấp, mà là sự biến động khó lường. Khi đã ký hợp đồng nhập khẩu máy móc, thiết bị hoặc nguyên vật liệu với một mức tỷ giá nhất định, nếu tỷ giá bất ngờ tăng mạnh, doanh nghiệp có thể phải gánh thêm chi phí, thậm chí thua lỗ.

chuyên gia kinh tế TS Huỳnh Thanh Điền, giảng viên Đại học Nguyễn Tất Thành.

Vì vậy, điều quan trọng là Ngân hàng Nhà nước cần có tầm nhìn dự báo và phát đi tín hiệu điều hành đủ rõ ràng để doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch kinh doanh. Chẳng hạn, nếu cơ quan điều hành xác định tỷ giá sẽ vận động trong một vùng nhất định, doanh nghiệp có thể căn cứ vào đó để tính toán chi phí, ký kết hợp đồng và phân bổ nguồn lực. Điều họ cần là sự ổn định và khả năng dự báo, tránh những thay đổi đột ngột.

Từ nay đến cuối năm, tôi cho rằng tỷ giá vẫn có khả năng tăng lên vùng 26.000 đồng/USD. Nguyên nhân là nhu cầu ngoại tệ trong những tháng cuối năm khá lớn, không chỉ để nhập khẩu nguyên vật liệu, máy móc, thiết bị mà còn phục vụ các lĩnh vực như du lịch, du học và dịch vụ.

Do đó, Ngân hàng Nhà nước cần chủ động dự báo cung – cầu ngoại tệ để có phương án điều tiết phù hợp, thông qua việc mua bán ngoại tệ và sử dụng dự trữ ngoại hối khi cần thiết. Mục tiêu là hạn chế những biến động quá mạnh, đồng thời thông tin sớm về định hướng điều hành để doanh nghiệp không rơi vào thế bị động.

Xét về tác động của tỷ giá, khi đồng Việt Nam mất giá, xuất khẩu có thể được hưởng lợi do hàng hóa trong nước trở nên rẻ hơn đối với người mua nước ngoài. Ngược lại, doanh nghiệp nhập khẩu phải bỏ ra nhiều tiền đồng hơn để mua cùng một lượng hàng hóa, máy móc, thiết bị. Chi phí đầu vào vì thế tăng lên.

Tỷ giá tăng cũng tác động đến nghĩa vụ trả nợ nước ngoài của Chính phủ. Với các khoản vay bằng USD hoặc ngoại tệ khác, khi đến hạn thanh toán, ngân sách phải sử dụng nhiều tiền đồng hơn để quy đổi, làm tăng gánh nặng nợ tính theo nội tệ.

Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào cơ cấu cán cân thương mại, tình hình nợ nước ngoài và định hướng xuất nhập khẩu của nền kinh tế. Việt Nam có lợi thế là xuất khẩu tương đối lớn, do đó đồng tiền mất giá ở mức độ nhất định có thể hỗ trợ hoạt động xuất khẩu.

Dù vậy, không thể bỏ qua thực tế doanh nghiệp trong nước còn nhiều hạn chế về năng lực cạnh tranh và phụ thuộc đáng kể vào nguyên vật liệu, máy móc nhập khẩu. Khi tỷ giá tăng, nhóm doanh nghiệp này sẽ chịu áp lực chi phí lớn hơn. Trong khi đó, doanh nghiệp FDI thường có chuỗi sản xuất và xuất khẩu tương đối hoàn chỉnh nên khả năng thích ứng có thể tốt hơn.

Đặc biệt, những dự án đầu tư, xây dựng công trình đang phải nhập khẩu nhiều máy móc, thiết bị và vật tư đầu vào sẽ chịu tác động rõ rệt. Vì vậy, về lâu dài, Việt Nam cần có chiến lược thay thế hàng nhập khẩu bằng sản phẩm trong nước, qua đó giảm mức độ nhạy cảm của nền kinh tế trước biến động tỷ giá.

– Bước sang năm 2027, xuất khẩu và giải ngân FDI được kỳ vọng tiếp tục là nguồn cung ngoại tệ quan trọng. Theo ông, hai dòng vốn này có đủ sức tạo nền tảng ổn định cho tỷ giá, nhất là khi nhu cầu nhập khẩu phục vụ tăng trưởng cũng gia tăng?

TS. Huỳnh Thanh Điền: Xuất khẩu, FDI và kiều hối đều có thể bổ sung nguồn cung ngoại tệ, góp phần giảm áp lực tỷ giá. Tuy nhiên, vấn đề quan trọng không chỉ là ngoại tệ chảy vào bao nhiêu, mà còn là dòng tiền đó được sử dụng như thế nào sau khi vào Việt Nam.

Chẳng hạn, khi một doanh nghiệp FDI đầu tư xây dựng nhà máy, họ lại phải nhập khẩu máy móc, thiết bị và nhiều nguyên vật liệu. Nếu doanh nghiệp trong nước không tham gia được vào chuỗi cung ứng, phần lớn giá trị đầu vào vẫn phải mua từ nước ngoài. Khi đó, ngoại tệ vừa chảy vào đã tiếp tục chảy ra để thanh toán hàng nhập khẩu.

Vì vậy, muốn tận dụng hiệu quả dòng vốn FDI, Việt Nam phải có chiến lược nội địa hóa và phát triển hệ thống doanh nghiệp cung ứng trong nước. Đối với một dự án đầu tư cụ thể, cần xác định từ sớm những hạng mục nào doanh nghiệp Việt Nam có thể tham gia, doanh nghiệp nào đủ năng lực cung cấp vật liệu, thiết bị, linh kiện hoặc dịch vụ hỗ trợ.

Chẳng hạn, trong hoạt động xây dựng nhà máy, nhiều loại vật liệu như thép, xi măng và một số cấu kiện trong nước đã có khả năng sản xuất. Đối với máy móc, thiết bị, dù có thể vẫn phải nhập khẩu những bộ phận công nghệ cao, một số linh kiện và sản phẩm phụ trợ hoàn toàn có thể được doanh nghiệp trong nước cung ứng.

Khi doanh nghiệp Việt Nam trở thành nhà cung cấp chiến lược cho các tập đoàn FDI, giá trị tạo ra trong nước sẽ tăng lên, đồng thời giảm nhu cầu nhập khẩu. Sau đó, sản phẩm được sản xuất và xuất khẩu, ngoại tệ lại quay trở về nền kinh tế. Khi ấy, dòng vốn FDI mới thực sự tạo ra tác động lan tỏa và đóng góp bền vững hơn cho nguồn cung ngoại tệ.

Nếu không làm được điều này, chúng ta có thể thu hút được nhiều vốn đăng ký, giải ngân FDI lớn nhưng giá trị giữ lại trong nước không tương xứng. Trước đây, trong một số dự án sử dụng vốn nước ngoài, doanh nghiệp nước ngoài trúng thầu, sử dụng hàng hóa, thiết bị và chuyên gia từ bên ngoài, trong khi doanh nghiệp Việt Nam chỉ tham gia được một phần hạn chế. Kết quả là chúng ta có nhà máy, công trình nhưng chưa hình thành được hệ sinh thái doanh nghiệp nội địa đủ mạnh ở phía sau.

Do đó, cốt lõi vẫn là nâng cao năng lực sản xuất trong nước, phát triển doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ và tăng khả năng thay thế hàng nhập khẩu. Nếu làm tốt, Việt Nam không chỉ giảm áp lực tỷ giá mà còn chủ động hơn trong việc tích lũy dự trữ ngoại hối.

Dòng vốn quốc tế và bài toán điều hành tỷ giá

– Khả năng tiếp cận các nguồn vốn quốc tế được xem là một yếu tố hỗ trợ tỷ giá. Ông đánh giá thế nào về triển vọng dòng vốn đầu tư gián tiếp, vốn vay quốc tế và tác động của việc nâng hạng thị trường chứng khoán đối với cung – cầu ngoại tệ?

TS. Huỳnh Thanh Điền: Khả năng thu hút vốn quốc tế có ý nghĩa quan trọng đối với nguồn cung ngoại tệ. Tuy nhiên, để dòng vốn này đến và ở lại lâu dài, Việt Nam cần duy trì môi trường đầu tư ổn định, cởi mở và thân thiện với nhà đầu tư.

Dòng vốn quốc tế và bài toán điều hành tỷ giá.

Trong bối cảnh thế giới có nhiều bất ổn, dòng vốn thường tìm đến những thị trường mà nhà đầu tư cảm thấy an toàn, có khả năng kết nối với nhiều nền kinh tế và ít bị cuốn vào các xung đột. Đây có thể là lợi thế của Việt Nam. Chúng ta có vị trí địa lý thuận lợi, khả năng kết nối thương mại với Mỹ, châu Âu và các thị trường trong khu vực, đồng thời duy trì quan hệ hợp tác với nhiều đối tác.

Vì vậy, thay vì chỉ nhìn những bất ổn bên ngoài như một yếu tố gây rủi ro, Việt Nam cũng cần nhìn nhận đây là cơ hội để thu hút thêm nguồn lực. Điều quan trọng là giữ được ổn định chính trị, môi trường kinh doanh cởi mở và chính sách nhất quán để nhà đầu tư yên tâm.

Tuy nhiên, thu hút vốn quốc tế không chỉ nhằm bổ sung ngoại tệ trong ngắn hạn. Chúng ta cần hướng dòng vốn vào những lĩnh vực có khả năng nâng cao năng lực sản xuất, phát triển công nghệ và hình thành chuỗi cung ứng trong nước. Khi dòng vốn tạo ra năng lực sản xuất thực chất, nguồn thu ngoại tệ từ xuất khẩu mới có thể được duy trì bền vững.

– Những rủi ro nào từ bên ngoài, đặc biệt là chính sách lãi suất của Fed, sức mạnh đồng USD và căng thẳng địa chính trị, có thể gây áp lực lớn nhất lên tỷ giá USD/VND trong năm 2027? Đâu là kịch bản cần lưu ý?

TS. Huỳnh Thanh Điền: Nhìn vào triển vọng năm 2027, tôi cho rằng tình hình quốc tế vẫn có những yếu tố bất định, nhưng cũng có cơ sở để kỳ vọng một số căng thẳng sẽ dần được kiểm soát.

Chẳng hạn, những thay đổi trong tương quan chính trị tại Mỹ có thể ảnh hưởng đến khả năng triển khai một số chính sách của chính quyền Tổng thống Donald Trump, trong đó có chính sách thuế quan. Nếu các biện pháp thuế quan không được triển khai mạnh như những tuyên bố trước đó, áp lực lên lạm phát Mỹ có thể giảm bớt. Tương tự, nếu xung đột tại Trung Đông hạ nhiệt và căng thẳng Nga – Ukraine không leo thang, giá năng lượng và một số chi phí đầu vào trên thế giới có thể ổn định hơn.

Tôi không kỳ vọng lãi suất của Fed sẽ giảm mạnh, nhưng có thể mặt bằng lãi suất sẽ không tiếp tục tăng nhiều nếu lạm phát được kiểm soát. Khi đó, áp lực từ đồng USD đối với tỷ giá của các nền kinh tế mới nổi, trong đó có Việt Nam, cũng có thể bớt căng thẳng.

Tuy nhiên, Việt Nam vẫn cần theo dõi sát diễn biến thương mại quốc tế, đặc biệt là quan hệ thương mại với Mỹ. Đây là thị trường xuất khẩu quan trọng của chúng ta. Những thay đổi trong chính sách thuế quan hoặc nhu cầu nhập khẩu của Mỹ đều có thể tác động đến hoạt động xuất khẩu và nguồn thu ngoại tệ.

Ở chiều ngược lại, bất ổn toàn cầu cũng có thể mở ra cơ hội cho Việt Nam. Khi nhà đầu tư tìm kiếm những địa điểm sản xuất ổn định, có khả năng kết nối với nhiều thị trường, Việt Nam có lợi thế nhờ vị trí địa lý và chính sách đối ngoại cởi mở. Thực tế, trong bối cảnh thương mại thế giới có nhiều biến động, dòng vốn FDI vào Việt Nam vẫn ghi nhận mức tăng trưởng tích cực. Theo số liệu tôi theo dõi, vốn FDI trong 9 tháng tăng khoảng 71%.

Điều đó cho thấy chúng ta không nên chỉ nhìn vào rủi ro từ xung đột và bất ổn quốc tế. Nếu Việt Nam giữ được môi trường hòa bình, ổn định và thân thiện với nhà đầu tư, những biến động bên ngoài đôi khi lại trở thành cơ hội thu hút dòng vốn và mở rộng xuất khẩu.

– Cuối cùng, theo ông cần kiểm soát biến động tỷ giá mà không gây thêm áp lực lên chi phí vốn của doanh nghiệp?

TS. Huỳnh Thanh Điền: Đây là bài toán phức tạp, đòi hỏi phối hợp chặt chẽ chính sách tài khóa và tiền tệ. Đầu tư công cần đóng vai trò kích hoạt đầu tư tư nhân, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia các dự án hạ tầng, cung ứng vật liệu, thiết bị và dịch vụ, qua đó thúc đẩy sản xuất, tạo việc làm và giảm phụ thuộc vào nhập khẩu.

Về tiền tệ, cần hướng tín dụng vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, giữ chi phí vốn hợp lý. Tuy nhiên, ngân hàng không nên phụ thuộc quá nhiều vào vốn ngắn hạn để tài trợ các dự án trung và dài hạn, bởi nguy cơ mất cân đối kỳ hạn có thể đẩy lãi suất huy động và cho vay tăng lên.

Do đó, các dự án đầu tư dài hạn cần huy động nhiều hơn qua thị trường vốn, như cổ phiếu và trái phiếu, trong khi tín dụng ngân hàng nên ưu tiên vốn lưu động và nhu cầu kinh doanh thường xuyên của doanh nghiệp. Việc khai thác hiệu quả nguồn tiền gửi không kỳ hạn cũng có thể giúp ngân hàng giảm chi phí vốn.

Bên cạnh đó, kiểm soát lạm phát không nên chỉ dựa vào tăng lãi suất. Nhà nước có thể kết hợp công cụ tài khóa và vai trò của doanh nghiệp nhà nước trong bảo đảm nguồn cung, bình ổn giá hàng hóa thiết yếu.

Về lâu dài, muốn duy trì lãi suất ổn định và giảm áp lực tỷ giá, cần xử lý căn cơ cơ cấu vốn: đầu tư dài hạn có nguồn vốn dài hạn, ngân hàng tập trung phục vụ sản xuất, kinh doanh, đồng thời thúc đẩy năng lực cung ứng trong nước.

Trân trọng cảm ơn ông!

Nguồn : https://vietnamfinance.vn/dieu-hanh-ty-gia-dn-can-su-on-dinh-va-kha-nang-du-bao-tranh-thay-doi-dot-ngot-d153917.html.

You may also like