Điều gì sẽ đến sau cú giảm sâu 40 năm mới có một lần?

Những lần sập giá vàng trong lịch sử

Trong lịch sử tài chính toàn cầu, vàng thường được xem là “tài sản trú ẩn an toàn”, nhưng thực tế cho thấy giá vàng cũng từng trải qua nhiều giai đoạn sụt giảm mạnh, thậm chí kéo dài hàng chục năm.

Một trong những cú sụt giảm lớn nhất diễn ra sau sự kiện Nixon Shock, khi Mỹ chấm dứt chế độ bản vị vàng. Sau đó, giá vàng tăng mạnh và đạt đỉnh khoảng 850 USD/ounce vào năm 1980. Tuy nhiên, ngay sau đỉnh này, vàng bước vào giai đoạn giảm sâu.

Theo dữ liệu từ Hội đồng Khai khoáng Quốc gia Mỹ (National Mining Association), giá vàng trung bình từ khoảng 615 USD năm 1980 đã giảm xuống còn khoảng 317 USD vào năm 1985. Nếu tính từ mức đỉnh, vàng đã mất hơn 60% giá trị. Nguyên nhân chính là do Cục Dự trữ Liên bang Mỹ dưới thời Paul Volcker tăng lãi suất mạnh để kiềm chế lạm phát, khiến dòng tiền rời khỏi vàng và chuyển sang các tài sản sinh lãi.

Không dừng lại ở đó, vàng còn trải qua một thị trường “gấu” kéo dài từ năm 1980 đến 1999. Trong giai đoạn này, giá vàng tiếp tục giảm từ khoảng 850 USD xuống chỉ còn khoảng 279 USD/ounce vào năm 1999 (theo dữ liệu của National Mining Association). Đây là chu kỳ giảm dài nhất trong lịch sử hiện đại của vàng, với tổng mức sụt giảm khoảng 65%. Bối cảnh kinh tế toàn cầu ổn định, lãi suất cao và đồng USD mạnh là những yếu tố chính khiến vàng mất sức hấp dẫn trong gần hai thập kỷ.

Một cú sập đáng chú ý khác xảy ra vào năm 2013. Sau khi đạt đỉnh gần 1.900 USD/ounce vào năm 2011, vàng bắt đầu giảm mạnh. Theo dữ liệu từ MacroTrends, giá vàng trung bình giảm từ khoảng 1.668 USD năm 2012 xuống còn 1.409 USD năm 2013, tương đương mức giảm gần 28% chỉ trong một năm.

Đặc biệt, trong tháng 4/2013, giá vàng có hai ngày giảm liên tiếp với tổng mức giảm khoảng 15%, được xem là một trong những cú rơi nhanh nhất lịch sử. Nguyên nhân chủ yếu là do kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ sẽ thu hẹp chính sách nới lỏng định lượng (QE), khiến nhà đầu tư rút vốn khỏi vàng.

Trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, vàng cũng không tránh khỏi biến động mạnh. Dù về dài hạn vàng tăng giá trong khủng hoảng, nhưng trong ngắn hạn, giá vàng đã giảm từ khoảng 1.023 USD xuống còn khoảng 692 USD/ounce, tương đương mức giảm khoảng 30%. Lý do là nhà đầu tư cần tiền mặt để bù lỗ ở các thị trường khác, nên buộc phải bán vàng.

Gần đây hơn, trong giai đoạn đầu của đại dịch COVID-19 năm 2020, vàng cũng giảm khoảng 10-12% trong thời gian ngắn do áp lực thanh khoản. Tuy nhiên, khác với các giai đoạn trước, vàng nhanh chóng phục hồi và đạt đỉnh mới hơn 2.000 USD/ounce nhờ các gói kích thích kinh tế lớn và lãi suất thấp.

Tổng thể, các dữ liệu lịch sử cho thấy vàng có thể giảm từ 30% đến hơn 60% tùy theo chu kỳ. Theo các chuyên gia, điều này chứng minh rằng vàng không phải là tài sản “miễn nhiễm rủi ro”. Giá vàng thường giảm khi lãi suất tăng, đồng USD mạnh lên và nền kinh tế ổn định. Ngược lại, vàng tăng giá trong bối cảnh khủng hoảng, lạm phát cao hoặc khi các ngân hàng trung ương nới lỏng tiền tệ.

Cú sập sau 40 năm mới có một lần

Trước diễn biến giá vàng giảm mạnh trong thời gian gần đây, ông Nguyễn Đình Đức – Tổng Giám đốc Babylons Group đã có những chia sẻ đáng chú ý về góc nhìn đầu tư và ý nghĩa dài hạn của biến động này.

Giá vàng vừa rơi xuống dưới 4.500 USD/ounce, ghi nhận tuần giảm mạnh nhất kể từ năm 1983 – tức hơn 40 năm mới xuất hiện một đợt sụt giảm tương tự.

Trong nước, vàng SJC từ mức 183 triệu đồng/lượng tuần trước đã giảm về 170 triệu đồng/lượng, tương đương mỗi lượng mất hơn 13 triệu đồng. Với nhà đầu tư nắm giữ 10 lượng, mức thiệt hại lên tới khoảng 130 triệu đồng chỉ trong một tuần.

Nhà phân tích phố Wall Luke Gromen cho biết, biến động vàng hiện tại tính theo USD đang lặp lại gần như chính xác những gì từng xảy ra với giá vàng tính theo Reichsmark trong thời kỳ Cộng hòa Weimar ở Đức những năm 1920.

Trong giai đoạn đó, vàng từng giảm rất mạnh ở giữa chu kỳ, nhiều lần giảm 50-60%, nhưng xu hướng dài hạn vẫn tăng theo cấp số nhân do tiền giấy mất giá.

Nhà đầu tư huyền thoại Marc Faber từng cho rằng nếu đo giá trị tài sản bằng vàng, hầu hết mọi thứ đều mất giá trong 20 năm qua. Hầu hết mọi người đo tài sản bằng VND, bằng USD hay bằng con số trên sổ ngân hàng. Trong khi đó, Marc Faber đo bằng vàng.

Theo cách nhìn này, tiền lương, bất động sản hay tiết kiệm nếu quy đổi ra vàng đều có xu hướng “co lại”. Vì vậy, việc vàng giảm từ 5.589 USD xuống 4.499 USD/ounce không nhất thiết là tín hiệu tiêu cực, mà có thể là cơ hội mua vào đối với dòng tiền lớn.

Dữ liệu lịch sử trong Khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, khi Lehman Brothers sụp đổ, vàng giảm gần 30%, sau đó tăng từ 700 lên 1,900 USD – gấp gần 3 lần.

Tại Wealth Summit tháng 4/2020, ông Marc Faber nói: “Mua vàng”. Giá lúc đó 48 triệu. Hôm nay là 170 triệu, vẫn tăng hơn 250% dù đang ở giữa đợt sập lớn nhất 40 năm.

Nhà đầu tư Robert Kiyosaki gần đây dự báo vàng có thể đạt 35.000 USD/ounce trong vòng một năm nếu bong bóng tài sản vỡ, đồng thời nhấn mạnh rằng lợi nhuận được tạo ra khi mua vào, không phải khi bán ra.

“Khi bong bóng vỡ, tôi dự báo vàng sẽ đạt 35.000 USD/ounce trong vòng 1 năm, gấp gần 8 lần giá hôm nay. Lợi nhuận được tạo ra khi bạn mua, không phải khi bạn bán”, ông viết.

Robert Kiyosaki cho biết thêm, trong hơn 10 năm làm việc với Marc Faber, ông chưa từng thấy nhà đầu tư này hoảng loạn khi vàng giảm. Quan điểm xuyên suốt là sự bi quan đối với chính sách tiền tệ của chính phủ, đặc biệt trong bối cảnh in tiền.

Từ thời Weimar đến các cuộc khủng hoảng hiện đại đều cho thấy vàng có thể biến động mạnh trong ngắn hạn, nhưng về dài hạn thường phản ánh sự mất giá của tiền pháp định.

“Không phải vàng có giảm tiếp hay không, mà là giá trị tiền mà bạn đang nắm giữ có đang mất giá nhanh hơn so với mức giảm của vàng hay không”, ông Nguyễn Đình Đức đặt ra câu hỏi cốt lõi cho nhà đầu tư.