Nhập siêu hàng hóa và dịch vụ hơn 30 tỷ USD: Không nhìn con số theo hướng tiêu cực

‘Không nhìn con số nhập siêu theo hướng tiêu cực’

Tại diễn đàn kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 – khu vực miền Bắc, do Hội Doanh nghiệp trẻ Hà Nội tổ chức, TS Cấn Văn Lực cho biết, xuất khẩu của Việt Nam hiện tăng khoảng 22%. Tuy nhiên, đi cùng đà tăng của xuất khẩu là một diễn biến đáng chú ý khác: nhập khẩu đang tăng nhanh hơn nhiều, khoảng 34 – 35%. Đây là vấn đề cần được phân tích kỹ, bởi Việt Nam đang nhập khẩu khá nhiều hàng hóa và dịch vụ. Việt Nam hiện nhập siêu cả hàng hóa và dịch vụ khoảng 30 tỷ USD.

Điều đáng chú ý là chuyên gia này không nhìn con số nhập siêu đơn thuần theo hướng tiêu cực. Việc nhập khẩu tăng mạnh một phần xuất phát từ chính xu hướng đầu tư của thế giới vào công nghệ số, dữ liệu, bán dẫn và năng lượng. Khi hoạt động đầu tư và sản xuất trong nước mở rộng, nhu cầu nhập khẩu máy móc, thiết bị và các yếu tố đầu vào cũng có thể gia tăng. Nói cách khác, nhập khẩu tăng chưa đồng nghĩa với một vấn đề xấu, nếu dòng nhập khẩu này phục vụ cho đầu tư, sản xuất và mở rộng năng lực của nền kinh tế.

Tuy nhiên, theo TS Cấn Văn Lực, điều cần lưu ý nằm ở tác động của nhập siêu tới các cân đối vĩ mô. Nhập siêu nhiều có thể tác động tới nguồn ngoại tệ và tỷ giá. Đây là vấn đề cần được quan tâm trong quá trình Việt Nam theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao.

Trong bối cảnh đó, bài toán không chỉ là làm sao để xuất khẩu tiếp tục tăng, mà còn phải nhìn vào chất lượng và cơ cấu của dòng nhập khẩu, cũng như khả năng tạo ra giá trị gia tăng trong nước.

TS Cấn Văn Lực dự báo năm nay kinh tế Việt Nam có thể tăng trưởng khoảng 9%, trong đó quý IV khoảng 10%. Với đà này, năm tới Việt Nam có thể hướng tới mức tăng trưởng 10%. Nhưng để tăng trưởng cao một cách bền vững, Việt Nam vẫn phải đặc biệt chú ý tới sự ổn định của kinh tế vĩ mô.

Từ những diễn biến trên, bài toán đặt ra không phải là hạn chế nhập khẩu bằng mọi giá, mà là theo dõi nhập khẩu đang phục vụ cho điều gì và tạo ra giá trị gì cho nền kinh tế. Nếu nhập khẩu tăng cùng với đầu tư vào công nghệ, máy móc, thiết bị và năng lực sản xuất, đây có thể là một phần của quá trình mở rộng năng lực kinh tế. Ngược lại, áp lực sẽ lớn hơn nếu nhập khẩu tăng nhanh nhưng không tạo ra tương ứng năng lực sản xuất và giá trị gia tăng trong nước.

TS Cấn Văn Lực cũng nhấn mạnh rằng, Việt Nam muốn duy trì tăng trưởng cao phải giữ được nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định. Lạm phát năm nay được ông dự báo khoảng 4-4,5%, trong khi tỷ giá và lãi suất vẫn là những biến số cần đặc biệt lưu ý.

Vì vậy, con số xuất khẩu tăng 22% nhưng nhập khẩu tăng 34-35% không chỉ là câu chuyện của cán cân thương mại mà còn liên quan tới nguồn ngoại tệ, tỷ giá, đầu tư, sức cầu và chất lượng tăng trưởng.

Đây là lý do TS Cấn Văn Lực cho rằng, cùng với việc thúc đẩy xuất khẩu và các động lực tăng trưởng, Việt Nam cần tiếp tục theo dõi sát diễn biến nhập khẩu và các cân đối vĩ mô để bảo đảm đà tăng trưởng cao không tạo thêm sức ép lên nền kinh tế.