Có hay không rủi ro ‘quay xe’ chính sách tiền tệ?

– Theo ông, đâu là những nguyên do cơ bản khiến lãi suất gia tăng như hiện nay?

Nếu quan sát trong bối cảnh tổng thể, đây có thể được xem là một bước điều chỉnh mang tính thích ứng, phản ánh quá trình tái cân bằng của hệ thống tài chính trước những thay đổi về cấu trúc vốn, khẩu vị rủi ro và yêu cầu an toàn.

Hệ thống ngân hàng Việt Nam về cơ bản vẫn vận hành trên nền tảng nguồn vốn ngắn hạn là chủ yếu, trong khi nhu cầu của nền kinh tế – nhất là đầu tư phát triển – lại mang tính dài hạn. Khi các chuẩn mực quản trị rủi ro ngày càng được nâng cao, việc tái định giá chi phí vốn thông qua lãi suất là điều khó tránh khỏi, nhằm đảm bảo an toàn hệ thống và tính bền vững lâu dài.

Bên cạnh đó, sau một giai đoạn tăng trưởng nhanh của một số lĩnh vực, đặc biệt là bất động sản, thị trường đang bước vào chu kỳ sàng lọc và củng cố chất lượng. Lãi suất cao hơn trong giai đoạn này, ở một mức độ nhất định, có thể được hiểu là sự phản ánh thận trọng của thị trường đối với rủi ro, thay vì là tín hiệu thắt chặt mang tính chủ quan.

– Theo quan điểm của ông, đà tăng lãi suất hiện nay là diễn biến tạm thời, do các yếu tố mùa vụ, hay sẽ là xu hướng kéo dài?

Tôi cho rằng đà tăng lãi suất hiện nay không nên được nhìn nhận như một xu hướng kéo dài. Trong chu kỳ vận động của nền kinh tế, những giai đoạn điều chỉnh như vậy thường xuất hiện khi nền kinh tế chuyển pha – từ phục hồi sang tăng tốc, từ mở rộng sang củng cố.

Một phần của diễn biến hiện nay mang tính thời điểm và kỹ thuật, gắn với nhu cầu vốn theo mùa vụ, quá trình tái cơ cấu danh mục tín dụng, cũng như yêu cầu đảm bảo thanh khoản an toàn của các tổ chức tín dụng. Quan trọng hơn, nền tảng vĩ mô trong nước vẫn đang được giữ ổn định, với lạm phát trong tầm kiểm soát và các cân đối lớn của nền kinh tế cơ bản vững vàng.

Những yếu tố này cho thấy, nếu không có biến động bất thường từ bên ngoài, khả năng lãi suất tăng mạnh và kéo dài là không lớn.

– Lãi suất có tính chu kỳ với thời han rõ ràng. Kinh nghiệm cho thấy, lãi suất không thể tăng liên tục trong thời gian dài. Vậy, ông cho rằng, đợt tăng này có thể kéo dài bao lâu và vì sao?

Kinh nghiệm trong nước và quốc tế đều cho thấy, lãi suất có tính chu kỳ rõ ràng và luôn tồn tại giới hạn tự nhiên. Việc duy trì mặt bằng lãi suất cao trong thời gian dài sẽ tạo áp lực lên đầu tư, tiêu dùng và mục tiêu tăng trưởng, do đó thường không phù hợp với định hướng phát triển bền vững.

Trong bối cảnh hiện nay, nhiều khả năng đợt điều chỉnh này sẽ diễn ra trong một khoảng thời gian hợp lý, đủ để thị trường tự cân bằng lại, trước khi mặt bằng lãi suất ổn định hơn. Điều này phù hợp với yêu cầu vừa đảm bảo kỷ luật tài chính, vừa tạo dư địa cho nền kinh tế phục hồi và phát triển.

– Theo ông, có khả năng Chính phủ can thiệp nếu lãi suất tiếp tục tăng cao và kéo dài không, nhất là đặt trong bối cảnh Đảng, Quốc hội, Chính phủ quyết tâm tăng trưởng GDP 2 chữ số trong năm 2026?

Trong bối cảnh Đảng, Quốc hội và Chính phủ đặt mục tiêu cao cho tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới, vai trò của Ngân hàng Nhà nước tiếp tục được xác định là giữ nhịp ổn định cho toàn bộ hệ thống, thay vì chạy theo các biến động ngắn hạn.

Cách tiếp cận xuyên suốt là tôn trọng tín hiệu thị trường, nhưng chủ động điều tiết khi cần thiết, thông qua các công cụ gián tiếp như điều hành thanh khoản, định hướng tín dụng, phối hợp hài hòa với chính sách tài khóa. Điều này vừa giúp duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý, vừa đảm bảo an toàn hệ thống và củng cố niềm tin thị trường.

Quan điểm điều hành nhất quán này cũng cho thấy, nếu mặt bằng lãi suất có dấu hiệu tạo áp lực quá lớn lên hoạt động sản xuất – kinh doanh, các công cụ chính sách vẫn còn dư địa để được sử dụng một cách phù hợp và thận trọng.

– Bên cạnh yếu tố từ ý chí của Chính phủ, ông nhận thấy còn yếu tố nào có thể tác động đến việc kìm hãm đà tăng lãi suất?

Bên cạnh các yếu tố nội tại, bối cảnh tiền tệ quốc tế đang mở ra những tín hiệu tích cực hơn cho giai đoạn trung hạn. Theo nhiều đánh giá, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) có xu hướng chuyển sang chu kỳ giảm lãi suất trong năm 2026 nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Diễn biến này, nếu xảy ra theo lộ trình phù hợp, sẽ giúp giảm đáng kể áp lực lên tỷ giá, qua đó tạo thêm không gian cho Việt Nam duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý, phù hợp với điều kiện trong nước. Đây là yếu tố khách quan quan trọng, góp phần củng cố dư địa điều hành chính sách tiền tệ theo hướng ổn định và hỗ trợ tăng trưởng. Bên cạnh đó, khi niềm tin thị trường được cải thiện và khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế được nâng lên, chi phí vốn có điều kiện để hạ nhiệt một cách tự nhiên, không cần những can thiệp mạnh tay.

– Với thị trường bất động sản, đà tăng lãi suất gây ra lo ngại về sức mua. Có ý kiến cho rằng, trong bối cảnh như vậy, việc tận dụng các gói hỗ trợ lãi suất của chủ đầu tư (0% lãi suất trong 2 – 3 năm) sẽ giúp được người mua vượt qua khó khăn hiện tại. Ông có chung quan điểm này không?

Trong bối cảnh lãi suất tăng, các gói hỗ trợ 0% lãi suất trong 2–3 năm của chủ đầu tư có thể xem là giải pháp hỗ trợ ngắn hạn mang tính chia sẻ, giúp giảm áp lực dòng tiền ban đầu cho người mua, đặc biệt là nhóm có nhu cầu ở thực.

Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn tài chính, người mua vẫn cần tiếp cận các gói ưu đãi này với tầm nhìn dài hạn, cân nhắc kỹ khả năng chi trả sau thời gian hỗ trợ, cũng như giá trị thực và tính pháp lý của sản phẩm. Về phía thị trường, các chính sách hỗ trợ chỉ phát huy hiệu quả bền vững khi gắn với nguồn cung phù hợp nhu cầu thực và kỷ luật tài chính được duy trì.

Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!