Từ cải cách hành chính đến vun đắp lòng tin

Khi xã – phường là “mắt xích quản trị quốc gia”

Những chuyển động ở cấp xã tưởng nhỏ nhưng đã trở thành nền móng của một thiết chế công quyền hiện đại, góp phần quan trọng trong cải thiện môi trường đầu tư, quản trị xã hội và phát triển bền vững trong thời đại số.

Sau gần 5 năm thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW và Nghị quyết số 19-NQ/TW của Trung ương Đảng về đổi mới tổ chức bộ máy hệ thống chính trị, Hà Tĩnh đã trở thành một trong những địa phương đi đầu cả nước trong sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã và tinh giản bộ máy hành chính.

Qua số liệu thông kê từ Sở Nội vụ Hà Tĩnh, sau khi sắp xếp, tinh gọn bộ máy, Hà Tĩnh dự kiến giảm 293 biên chế hành chính và 2.937 người làm việc tại các đơn vị sự nghiệp hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Đầu tháng 7/2025, Hà Tĩnh chính thức sáp nhập 209 xã, phường xuống còn 69 xã, phường. Hàng trăm thôn, tổ dân phố tại các địa phương cũng được sát nhập, sắp xếp lại…

Việc tổ chức bộ máy các cơ quan, đơn vị, tổ chức trong hệ thống chính trị, các đơn vị hành chính các xã trên địa bàn Hà Tĩnh được UBND tỉnh chỉ đạo quyết liệt và các đơn vị, địa phương quan tâm, triển khai kịp thời, nghiêm túc. Quan trọng hơn, sau con số là chất lượng bộ máy sau sáp nhập là: bộ khung gọn hơn, chức năng rõ ràng hơn, trách nhiệm cụ thể hơn và đội ngũ cán bộ được tinh lọc mạnh mẽ.

Từ chỗ mỗi xã cần 30 – 50 cán bộ, nay chỉ còn khoảng 25 – 30 người, nhưng vẫn đảm đương đầy đủ nhiệm vụ quản lý nhà nước trên địa bàn. Tinh thần xuyên suốt là: “Tinh giản không phải để bớt người, mà để bộ máy linh hoạt, tránh chồng chéo, tránh tình trạng quá đông người lo việc của quá ít dân”, lãnh đạo Sở Nội vụ Hà Tĩnh thông tin.

Bên cạnh tổ chức lại bộ máy, Hà Tĩnh cũng chuyển đổi căn bản mô hình hoạt động từ “hành chính – xin cho” sang “chính quyền phục vụ”. Ở khắp các xã tư miền xuôi đến miền ngược như Lộc Hà, Thạch Lạc, Sơn Kim 2, Hoành Sơn, Kỳ Văn…, trung tâm một cửa đã được bố trí hiện đại: có máy lấy số, quầy hướng dẫn, thiết bị đánh giá mức độ hài lòng, hệ thống camera giám sát và phần mềm quản lý đồng bộ giữa các cấp.

Người dân giờ đây đến làm thủ tục không cần “quen biết cán bộ”, không còn tình trạng đi lòng vòng qua nhiều phòng – bởi mọi khâu đã được chuẩn hóa, minh bạch hóa và số hóa.

Anh Lê Văn Lương– người dân xã Đông Kinh (xã Thạch Kênh, huyện Thạch Hà cũ) kể: “Tôi đang làm các thủ tục để đăng ký hồ sơ đất đai để xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu tại xã mới được hướng dẫn chi tiết cụ thể để về xây dựng hồ sơ nộp, khi nộp hồ sơ thì có phiếu tiếp nhận đầy đủ, có hẹn ngày giờ trả lời kết quả chứ trước đây cứ lên hỏi rồi về, chờ mãi chả biết đường nào mà lần. Cán bộ có khi nhiều việc họ quên luôn hồ sơ rồi lên hỏi lại làm lại từ đầu. Nhưng giờ mọi việc được hướng dẫn, giải quyết được việc nào là họ giải quyết luôn. Giờ thì thấy chính quyền gần dân thật sự.” anh Lương nói.

Ông Nguyễn Hữu Xanh – Thôn Ninh, xã Đông Kinh cho rằng việc tiếp nhận hồ sơ điện tử giúp cán bộ xử lý hồ sơ nhanh và hiệu quả hơn. Bản thân tôi đi làm giấy Xác nhận tình trạng hôn nhân để bổ sung hồ sơ đất đai để làm hợp đồng chuyển nhượng đất, trước đây phải hẹn 3 ngày họ mới giải quyết nhưng bây giờ kê khai nộp vào là họ tiếp nhận và xử lý trong ngày nhanh hơn.”.

Bà Nguyễn Thị Minh – người dân của xã Thạch Hà cho biết: “Một điểm mới khiến tôi rất hài lòng khi đến giao dịch tại xã là bây giờ người dân có thể nộp ở điểm giao dịch gần nhất họ vẫn tiếp nhận bình thường. Gia đình tôi có thửa đất ở xã Thạch Xuân cách nhà tôi ở xã Thạch Hà 15km trước đây muốn làm hồ sơ gì là chúng tôi lại phải lặn lội về xã nơi có đất để làm, nhưng nay tôi muốn làm tách thửa đất để tặng cho con thì chỉ cần đưa giấy tờ đủ căn cứ pháp lý đến điểm giao dịch xã Thạch Hà gần nhất là cán bộ văn phòng đất họ vẫn tiếp nhận sau khi có kết quả thì cán bộ gọi điện lên nhận. Việc này là một điểm sáng nhất trong cải cách hành chính mà chúng tôi rất hài lòng.”

Qua số liệu thông kê cho thấy, năm 2024, tỷ lệ người dân hài lòng với giải quyết thủ tục hành chính ở Hà Tĩnh đạt hơn 94%, tăng hơn 20 điểm phần trăm so với năm 2018 – một bước tiến không chỉ thể hiện bằng số liệu, mà bằng lòng tin cụ thể từ người dân, doanh nghiệp.

Từ cải cách hành chính đến vun đắp lòng tin

Một chuyển biến quan trọng trong quản trị nhà nước tại Hà Tĩnh là mở rộng đối tượng phục vụ từ người dân sang doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh.

Chính quyền cấp xã không còn chỉ “thực hiện mệnh lệnh hành chính”, mà đã trở thành đối tác hỗ trợ kinh doanh, đồng hành với khởi nghiệp nông thôn. Các tổ công tác hỗ trợ đầu tư cấp xã, huyện được thành lập, thường xuyên gặp gỡ, tháo gỡ khó khăn về đất đai, giải phóng mặt bằng, cấp phép xây dựng, chuyển đổi mục đích sử dụng đất…

Ông Trương Văn Lập – Giám đốc HTX rau sạch ở xã Can Lộc nhận xét: “Cán bộ xã giờ không chỉ là người ký hồ sơ, mà là người giúp chúng tôi kê khai, làm thủ tục online, truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Không cần lên huyện vẫn hoàn tất được giấy phép.”

Không chỉ dừng ở giải quyết thủ tục, nhiều cán bộ xã kiêm luôn vai trò “hướng dẫn viên số”, phổ cập kỹ năng số cho bà con tiểu thương, giúp mở tài khoản ngân hàng số, đăng ký sàn thương mại điện tử, nộp thuế qua mạng…

Tư duy phục vụ, đồng hành cũng mở rộng ra cả đời sống cộng đồng: từ triển khai gói an sinh, hỗ trợ học sinh nghèo, giám sát công trình cộng đồng cho đến hòa giải tranh chấp đất đai, giải quyết mâu thuẫn hàng xóm – tất cả đều được xử lý ngay từ cấp xã.

Chính quyền Hà Tĩnh cũng đặc biệt chú trọng tới minh bạch hóa và nâng cao trách nhiệm giải trình. Các mô hình như “Ngày thứ Bảy vì dân”, “Chính quyền đồng hành cùng nhân dân”, “Dân vận chính quyền” trở thành nền tảng cho mối quan hệ hai chiều trong đó người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng, mà là người kiểm tra và phản biện.

Trang thông tin điện tử xã, phường không còn là nơi đăng tin hội họp, mà là nơi công khai quy hoạch, tiến độ công trình, thu – chi ngân sách xã, lịch tiếp dân, phản ánh tiêu cực. Các buổi họp dân trở thành diễn đàn thực sự để dân chất vấn chính quyền, đòi hỏi giải trình và góp ý trực tiếp.

Hiệu lực và hiệu quả quản trị được nâng lên không chỉ bởi thiết chế, mà bởi lòng tin – thứ vốn quý nhất trong quan hệ công quyền. Và lòng tin ấy chỉ có thể có khi chính quyền thực sự gần dân – sát dân và hành động vì dân.

Cũng khi nói đến năng lực cạnh tranh quốc gia, người ta thường nghĩ tới những chỉ số vĩ mô như hạ tầng, lao động, thị trường tài chính… Nhưng ở góc độ thực tiễn, năng lực cạnh tranh quốc gia bắt đầu từ nơi gần dân nhất: xã, phường – nơi tiếp nhận và xử lý hàng chục nghìn thủ tục mỗi năm, nơi triển khai chính sách công, thực hiện pháp luật, và bảo vệ quyền lợi thiết thực của người dân.

Ở Hà Tĩnh, chính quyền cấp xã đang trở thành “mắt xích quản trị quốc gia” thực sự – nơi chuyển hóa các cải cách từ chủ trương thành hành động, từ mục tiêu thành kết quả.

Những kết quả ấy không tự nhiên có. Đó là sự cộng hưởng của tinh thần cải cách, quyết tâm tổ chức lại bộ máy, chuyển đổi số hóa mạnh mẽ, và đặc biệt là sự thay đổi về tư duy – từ quản lý sang phục vụ, từ hành chính sang đồng hành, từ lòng tin ủy nhiệm sang lòng tin trải nghiệm.

Tỉnh Hà Tĩnh – một địa phương không giàu có, không có lợi thế về quy mô dân số hay nguồn lực đầu tư lại đang cho thấy một điều ngược lại: một chính quyền hiện đại không phụ thuộc vào quy mô kinh tế, mà phụ thuộc vào tư duy lãnh đạo, năng lực tổ chức và sự quyết liệt trong hành động.

Từ xã vùng biển, phường công nghiệp đến vùng núi trên địa bàn Hà Tĩnh, mô hình chính quyền gần dân – sát dân đang tạo nên một nền tảng bền vững để phát triển kinh tế địa phương, nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp thiết thực vào tiến trình hiện đại hóa nền hành chính quốc gia.