‘Tài chính là trụ cột của giàu có và thịnh vượng’

Kinh tế toàn cầu đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc sâu rộng dưới tác động của công nghệ số, dòng vốn quốc tế và các mô hình kinh doanh mới, Việt Nam đứng trước yêu cầu phải lựa chọn đúng “điểm rơi” chiến lược để duy trì tốc độ tăng trưởng cao và bền vững trong dài hạn.

Mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ đặt ra áp lực về quy mô mà còn đòi hỏi sự thay đổi căn bản về chất lượng và động lực phát triển. Về vấn đề này, Tạp chí Đầu tư Tài chính – VietnamFinance có cuộc trò chuyện với PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế quốc dân.

Giai đoạn 2026-2045 sẽ là thời kỳ mang tính bước ngoặt đối

– Thưa ông, ông nhìn nhận như thế nào về triển vọng phát triển đột phá của lĩnh vực tài chính Việt Nam trong giai đoạn 2026-2045?

PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng: Tôi cho rằng giai đoạn 2026-2045 sẽ là thời kỳ mang tính bước ngoặt đối với lĩnh vực tài chính Việt Nam. Nếu chúng ta thực hiện cải cách một cách đồng bộ, quyết liệt và theo chiều sâu, đồng thời duy trì được tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, đặc biệt là mục tiêu tăng trưởng hai con số trong những năm đầu giai đoạn, thì lĩnh vực tài chính hoàn toàn có thể bứt phá mạnh mẽ.

Điểm đáng chú ý là kinh tế thế giới đang bước vào một chu kỳ tái cấu trúc sâu sắc, trong đó kinh tế số, công nghệ tài chính và các nền tảng số đóng vai trò ngày càng lớn. Điều này tạo ra một “làn sóng tài chính mới” với khả năng sinh lợi cao, tốc độ lan tỏa nhanh và quy mô ngày càng mở rộng. Việt Nam, nếu tận dụng tốt cơ hội này, có thể đẩy nhanh quá trình “tài chính hóa” các nguồn lực, qua đó nâng cao hiệu quả phân bổ vốn và gia tăng giá trị cho nền kinh tế.

Bên cạnh đó, việc hình thành và vận hành hiệu quả các trung tâm tài chính quốc tế tại TP. HCM và Đà Nẵng sẽ đóng vai trò như những “cực tăng trưởng” mới, giúp kết nối Việt Nam với dòng vốn toàn cầu, đồng thời nâng cao vị thế của hệ thống tài chính quốc gia trong chuỗi giá trị tài chính quốc tế.

– Ông có thể phân tích rõ hơn về sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Việt Nam từ nay đến sau năm 2045?

PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng: Xu hướng chung là cơ cấu kinh tế Việt Nam sẽ chuyển dịch mạnh theo hướng giảm tỷ trọng nông nghiệp, tăng nhanh tỷ trọng công nghiệp và đặc biệt là dịch vụ. Trong đó, dịch vụ tài chính sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng.

Nếu Việt Nam đạt được mục tiêu trở thành nước công nghiệp phát triển có thu nhập cao vào năm 2045, thì từ sau mốc này, nền kinh tế sẽ vận hành với những đặc điểm của một nền kinh tế tài chính phát triển. Khi đó, khu vực tài chính không chỉ đóng vai trò hỗ trợ mà sẽ trở thành một trong những trụ cột chính, thậm chí dẫn dắt toàn bộ nền kinh tế.

Theo các tính toán, đến khoảng năm 2050, tỷ trọng nông nghiệp có thể giảm xuống khoảng 1% GDP, trong khi công nghiệp và dịch vụ chiếm gần như toàn bộ phần còn lại. Đáng chú ý, trong khu vực dịch vụ, tài chính có thể chiếm tỷ trọng rất lớn, phản ánh vai trò trung tâm trong việc tạo ra giá trị gia tăng.

Điều này cũng phù hợp với kinh nghiệm quốc tế, khi nhiều quốc gia có thu nhập cao đều sở hữu hệ thống tài chính phát triển mạnh, đóng vai trò là “bệ đỡ” và động lực cho tăng trưởng.

– Trong mô hình phát triển dài hạn đó, vai trò của từng khu vực như nông nghiệp, công nghiệp và tài chính sẽ được định vị ra sao?

PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng: Tôi cho rằng cần nhìn nhận theo hướng mỗi khu vực có một “sứ mệnh” riêng trong tổng thể nền kinh tế.

Thứ nhất, nông nghiệp vẫn giữ vai trò trụ cột ổn định. Dù tỷ trọng trong GDP giảm mạnh, nhưng nông nghiệp vẫn đảm bảo an ninh lương thực, cung cấp nguyên liệu và đóng vai trò nền tảng cho ổn định xã hội. Vấn đề là phải chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp, nâng cao giá trị gia tăng và giảm thiểu rủi ro.

Thứ hai, công nghiệp là trụ cột phát triển về quy mô và năng lực sản xuất. Đây là lĩnh vực có khả năng huy động nguồn lực lớn, tạo ra giá trị gia tăng đáng kể và thúc đẩy đổi mới công nghệ. Việc phát triển công nghiệp theo hướng hiện đại, gắn với công nghệ cao và chuyển đổi số sẽ là nền tảng để Việt Nam hoàn tất quá trình công nghiệp hóa.

Thứ ba, tài chính sẽ là trụ cột của sự giàu có và thịnh vượng. Đây là lĩnh vực có khả năng tạo ra giá trị rất lớn trong thời gian ngắn, đặc biệt khi gắn với công nghệ số và đổi mới sáng tạo. Nếu được phát triển đúng hướng, tài chính không chỉ hỗ trợ mà còn dẫn dắt các ngành khác, qua đó tối đa hóa giá trị của toàn bộ nền kinh tế.

Nhận diện hai trụ cột nền tảng

– Theo ông, đâu là những điều kiện then chốt để Việt Nam có thể hiện thực hóa mô hình phát triển lấy tài chính làm trụ cột?

PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng: Theo tôi, để hiện thực hóa mô hình phát triển lấy tài chính làm trụ cột, Việt Nam cần hội tụ một số điều kiện mang tính nền tảng và có ý nghĩa quyết định trong dài hạn.

Trước hết là hoàn thiện thể chế, đặc biệt là thể chế tài chính theo hướng hiện đại, minh bạch, ổn định và tiệm cận với các chuẩn mực, thông lệ quốc tế. Đây không chỉ là điều kiện tiên quyết để thu hút dòng vốn lớn từ bên ngoài, mà còn giúp nâng cao hiệu quả vận hành của thị trường tài chính trong nước, bảo đảm tính công bằng, minh bạch và giảm thiểu rủi ro hệ thống. Nếu thể chế không theo kịp, thị trường sẽ khó có thể phát triển ở quy mô lớn và bền vững.

Thứ hai là phải đẩy mạnh phát triển công nghệ, đặc biệt là công nghệ tài chính. Việc ứng dụng các công nghệ như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, blockchain hay điện toán đám mây sẽ làm thay đổi căn bản cách thức vận hành của hệ thống tài chính, từ quản trị rủi ro, phân tích dữ liệu đến cung cấp sản phẩm, dịch vụ. Đây chính là yếu tố tạo ra sự khác biệt, giúp nâng cao năng suất, giảm chi phí và mở ra những không gian tăng trưởng mới.

Thứ ba là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là trong các lĩnh vực tài chính, công nghệ và quản trị hiện đại. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, con người chính là yếu tố quyết định khả năng nắm bắt cơ hội, làm chủ công nghệ và vận hành hiệu quả các mô hình tài chính mới. Nếu không có đội ngũ nhân lực đủ trình độ, các chiến lược dù đúng cũng khó có thể triển khai thành công.

Cuối cùng, Việt Nam cần chủ động nắm bắt và tận dụng hiệu quả các xu hướng lớn của thế giới như tài chính số, tài sản số, thị trường tín chỉ carbon hay các công cụ tài chính mới đang hình thành. Việc tham gia sớm và có chiến lược rõ ràng sẽ giúp mở rộng không gian phát triển, thu hút nguồn lực quốc tế và từng bước nâng cao vị thế của Việt Nam trong hệ thống tài chính toàn cầu.

– Ông có khuyến nghị gì đối với Việt Nam trong giai đoạn tới?

PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng: Theo tôi, trong giai đoạn tới, điều quan trọng nhất là Việt Nam cần xác định rõ một mô hình phát triển dài hạn mang tính chiến lược, có tầm nhìn đủ rộng và đủ xa, trong đó lĩnh vực tài chính không chỉ đóng vai trò hỗ trợ mà phải từng bước trở thành một trong những trụ cột trung tâm của nền kinh tế.

Khi đã định hình rõ hướng đi này, hệ thống chính sách cần được thiết kế một cách đồng bộ, nhất quán và có tính liên thông cao giữa các lĩnh vực, nhằm hướng tới mục tiêu tối đa hóa giá trị gia tăng, nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Bên cạnh đó, Việt Nam cần đẩy mạnh hơn nữa đầu tư vào khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, bởi đây chính là những động lực cốt lõi quyết định năng lực cạnh tranh trong giai đoạn phát triển mới.

Việc ứng dụng công nghệ không chỉ dừng lại ở nâng cao năng suất mà còn phải hướng tới tạo ra các mô hình kinh doanh mới, các sản phẩm tài chính mới có giá trị cao, từ đó mở rộng không gian tăng trưởng cho nền kinh tế.

Một yếu tố quan trọng khác là việc xây dựng và phát triển các trung tâm tài chính quốc tế cần được triển khai một cách bài bản, có lộ trình rõ ràng, gắn với các chuẩn mực và thông lệ tốt của thế giới.

Điều này không chỉ giúp Việt Nam thu hút dòng vốn quốc tế mà còn tạo điều kiện để hệ thống tài chính trong nước nâng cấp về chất lượng, minh bạch hơn và hội nhập sâu hơn vào thị trường toàn cầu.

Nếu thực hiện tốt các định hướng nói trên, tôi cho rằng Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để hình thành một nền kinh tế tài chính phát triển ở trình độ cao, qua đó không chỉ đạt được mục tiêu tăng trưởng nhanh mà còn hướng tới sự giàu có, thịnh vượng và nâng cao vị thế, vai trò trên bản đồ kinh tế – tài chính quốc tế trong dài hạn.

Trân trọng cảm ơn ông!