‘Không nên chỉ dựa vào lãi suất để điều tiết lạm phát’

Mặt bằng lãi suất tăng đang đặt ra bài toán cân bằng giữa kiểm soát lạm phát và duy trì động lực tăng trưởng, khi chi phí vốn tác động trực tiếp đến quyết định đầu tư, mở rộng sản xuất của doanh nghiệp.

Trao đổi với VietnamFinance, TS Huỳnh Thanh Điền, giảng viên Trường Đại học Kinh tế TP.HCM, cho rằng điều hành chính sách tiền tệ cần linh hoạt, không nên chỉ dựa vào lãi suất để kiểm soát cung tiền, đồng thời cần phát triển thị trường vốn nhằm đa dạng hóa kênh huy động nguồn lực cho nền kinh tế.

Lãi suất cao tạo áp lực lên hoạt động đầu tư

– Thưa ông, mặt bằng lãi suất đang có xu hướng tăng. Điều này tác động như thế nào đến nền kinh tế và hoạt động đầu tư của doanh nghiệp?

TS Huỳnh Thanh Điền: Lãi suất là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vốn và quyết định đầu tư của doanh nghiệp. Khi lãi suất tăng cao, doanh nghiệp phải dành nhiều nguồn lực hơn để trả chi phí tài chính, từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả của các dự án và khả năng mở rộng sản xuất, kinh doanh.

Đặc biệt, doanh nghiệp nhỏ và vừa thường có nguồn lực tài chính hạn chế, trong khi nhu cầu vốn lưu động để duy trì hoạt động thường xuyên khá lớn. Khi chi phí vay tăng, khả năng xoay vòng vốn và triển khai kế hoạch kinh doanh sẽ chịu nhiều sức ép hơn.

Vì vậy, để duy trì động lực tăng trưởng, cần bảo đảm dòng vốn được phân bổ hợp lý, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn với chi phí phù hợp, nhất là những doanh nghiệp trực tiếp tạo ra sản phẩm, việc làm và giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

– Trong bối cảnh cần kiểm soát lạm phát, theo ông, có nhất thiết phải tăng lãi suất để điều tiết lượng tiền trong nền kinh tế không, thưa ông?

TS Huỳnh Thanh Điền: Tôi cho rằng cần nhìn nhận chính sách tiền tệ trên góc độ tổng thể. Mục tiêu của chính sách tiền tệ là điều tiết lượng cung tiền, kiểm soát lạm phát và góp phần ổn định kinh tế vĩ mô. Lãi suất là một công cụ, nhưng không phải công cụ duy nhất.

Ngân hàng Nhà nước có thể sử dụng nhiều công cụ khác nhau, chẳng hạn điều chỉnh tỷ lệ dự trữ bắt buộc hoặc thực hiện nghiệp vụ thị trường mở thông qua mua, bán giấy tờ có giá để điều tiết thanh khoản trong hệ thống ngân hàng.

Do đó, khi xuất hiện áp lực lạm phát, cần căn cứ vào nguyên nhân và diễn biến thực tế để lựa chọn công cụ phù hợp. Điều quan trọng là vừa kiểm soát được lượng tiền lưu thông, vừa duy trì dòng vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực tạo ra giá trị cho nền kinh tế.

Nếu điều hành linh hoạt và phối hợp tốt các công cụ, chúng ta có thể hướng tới mục tiêu ổn định giá cả mà vẫn tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn hợp lý.

Theo ông, cần làm gì để mặt bằng lãi suất không trở thành rào cản đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh?

TS Huỳnh Thanh Điền: Trước hết, cần nâng cao hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ, theo dõi sát diễn biến thanh khoản của hệ thống ngân hàng và sử dụng linh hoạt các công cụ điều tiết cung tiền. Qua đó, có thể hạn chế những biến động không cần thiết của chi phí vốn và hỗ trợ dòng tiền đi vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Bên cạnh đó, cần quan tâm đến hiệu quả hoạt động và chi phí vận hành của các tổ chức tín dụng, đồng thời khuyến khích cạnh tranh lành mạnh để nâng cao chất lượng dịch vụ và tạo điều kiện cải thiện khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp.

Một giải pháp quan trọng khác là phát triển thị trường vốn, đặc biệt là thị trường cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp. Khi có thêm các kênh huy động vốn trung và dài hạn, doanh nghiệp sẽ có nhiều lựa chọn hơn thay vì phụ thuộc chủ yếu vào tín dụng ngân hàng.

Việc đa dạng hóa nguồn vốn không chỉ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch đầu tư mà còn góp phần nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực của nền kinh tế.

Doanh nghiệp cần thận trọng hơn với các quyết định vay vốn

– Vậy những nhóm ngành nào sẽ chịu tác động nhiều nhất khi lãi xuất dâng cao, thưa ông?

TS Huỳnh Thanh Điền: Những ngành sử dụng đòn bẩy tài chính lớn thường nhạy cảm hơn với biến động lãi suất. Bất động sản là một ví dụ do các dự án thường cần nguồn vốn lớn và thời gian thu hồi vốn dài. Khi chi phí vay thay đổi, hiệu quả tài chính của dự án cũng chịu tác động, từ đó ảnh hưởng đến kế hoạch đầu tư của doanh nghiệp.

Biến động lãi suất cũng đáng lưu ý đối với ngành xây dựng và các lĩnh vực có nhu cầu vốn lưu động lớn như thương mại, sản xuất. Những doanh nghiệp phải thường xuyên vay vốn để nhập nguyên liệu, duy trì hàng tồn kho hoặc tài trợ chu kỳ kinh doanh cần đặc biệt chú trọng quản trị dòng tiền.

Tuy nhiên, mức độ tác động không giống nhau giữa các doanh nghiệp. Những đơn vị có nền tảng tài chính tốt, dòng tiền ổn định và cơ cấu vốn hợp lý thường có khả năng thích ứng tốt hơn. Vì vậy, bên cạnh điều hành chính sách ở tầm vĩ mô, việc nâng cao năng lực quản trị tài chính của doanh nghiệp cũng rất quan trọng.

– Lãi suất từ nay đến cuối năm có thể diễn biến như thế nào, thưa ông?

TS Huỳnh Thanh Điền: Diễn biến lãi suất sẽ phụ thuộc nhiều vào cách thức điều hành chính sách tiền tệ, tình hình thanh khoản của hệ thống ngân hàng và nhu cầu vốn của nền kinh tế.

Nếu các công cụ điều tiết cung tiền được sử dụng linh hoạt, đồng thời dòng vốn được phân bổ hợp lý giữa các lĩnh vực, áp lực lên mặt bằng lãi suất có thể được giảm bớt. Ngược lại, nếu thanh khoản tiếp tục chịu sức ép và nhu cầu huy động vốn tăng lên, lãi suất có thể đối mặt với áp lực tăng.

Vì vậy, điều quan trọng là phải chủ động điều hành từ sớm, phối hợp các công cụ chính sách và bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu kiểm soát lạm phát với nhu cầu vốn phục vụ tăng trưởng. Đây cũng là điều kiện để doanh nghiệp có thể xây dựng kế hoạch tài chính và đầu tư ổn định hơn.

– Vậy, theo ông, doanh nghiệp nên điều chỉnh chiến lược sử dụng vốn ra sao khi lãi suất còn ở mức cao?

TS Huỳnh Thanh Điền: Trong bối cảnh chi phí vốn tăng, doanh nghiệp cần thận trọng hơn với các quyết định vay vốn, đặc biệt là những dự án đầu tư dài hạn có thời gian thu hồi vốn lớn. Trước khi triển khai, doanh nghiệp nên đánh giá kỹ dòng tiền, khả năng sinh lời và sức chịu đựng trước những biến động của lãi suất.

Doanh nghiệp cũng cần ưu tiên quản trị dòng tiền, sử dụng vốn hiệu quả và hạn chế vay vượt quá khả năng trả nợ. Với vốn lưu động, cần tính toán nhu cầu thực tế để bảo đảm hoạt động thường xuyên, tránh để chi phí tài chính làm giảm hiệu quả kinh doanh.

Về dài hạn, doanh nghiệp nên đa dạng hóa nguồn vốn, tăng cường năng lực tài chính và tìm kiếm những kênh huy động phù hợp với đặc điểm của từng dự án. Việc phát triển thị trường cổ phiếu, trái phiếu và các hình thức huy động vốn khác sẽ giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Xin cảm ơn ông!