Không chỉ hội tụ dòng tiền mà cần tập trung trí tuệ

Bước đi chiến lược nhằm nâng tầm vị thế của Việt Nam

Tại Diễn đàn, PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng, nhấn mạnh chủ trương về việc nghiên cứu, tiến tới xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC) tại Việt Nam. Đây không chỉ là một mục tiêu phát triển riêng của ngành tài chính mà còn là bước đi chiến lược nhằm nâng tầm vị thế của Việt Nam trong hệ thống tài chính toàn cầu.

PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh cho rằng tiến trình này thực chất đã được đặt nền móng từ công cuộc Đổi mới năm 1986, khi Việt Nam bắt đầu mở cửa nền kinh tế và từng bước hội nhập với thế giới. Đặc biệt, Luật Đầu tư nước ngoài năm 1988 được xem là dấu mốc quan trọng, tạo hành lang pháp lý cho việc thu hút dòng vốn quốc tế, nhất là vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Cùng với cơ hội, quá trình hội nhập cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý và điều tiết dòng vốn. Việc kiểm soát hiệu quả dòng vốn vào – ra không chỉ góp phần thúc đẩy tăng trưởng mà còn giúp giảm thiểu các rủi ro tài chính, nhất là trong bối cảnh nền kinh tế có độ mở lớn và dễ chịu tác động từ các cú sốc bên ngoài.

Dẫn chứng từ các cuộc khủng hoảng tài chính khu vực và toàn cầu, PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh nhấn mạnh, vai trò then chốt của một hệ thống tài chính hiện đại, minh bạch và có khả năng kết nối sâu với thị trường quốc tế. Các trung tâm tài chính như London, Tokyo hay Singapore là những mô hình thành công điển hình, khi không chỉ thu hút mạnh mẽ dòng vốn mà còn quy tụ nguồn nhân lực chất lượng cao và công nghệ tài chính tiên tiến, qua đó nâng cao đáng kể vị thế quốc gia.

Theo bà Hoàng ANh, để xây dựng thành công một trung tâm tài chính quốc tế, Việt Nam cần hội tụ đồng bộ nhiều yếu tố, từ hạ tầng tài chính hiện đại, khung pháp lý minh bạch, hệ thống ngân hàng phát triển đến môi trường kinh doanh thuận lợi. Tuy nhiên, yếu tố cốt lõi và mang tính quyết định vẫn là nguồn nhân lực chất lượng cao.

“Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi dòng tiền hội tụ, mà còn là nơi tập trung trí tuệ, công nghệ và các chuẩn mực vận hành tiên tiến”, bà nhấn mạnh.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đối với nguồn nhân lực tài chính cũng thay đổi mạnh mẽ. Không chỉ cần kiến thức chuyên sâu về tài chính – ngân hàng, lực lượng lao động còn phải có năng lực liên ngành, kết hợp giữa tài chính, công nghệ, dữ liệu và quản trị hiện đại. Đây là điều kiện tiên quyết để thích ứng với sự phát triển nhanh chóng của các lĩnh vực như fintech, ngân hàng số hay tài chính xanh.

Mô hình hợp tác ba bên: Nhà nước – nhà trường – doanh nghiệp

PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh cho rằng, giáo dục – đào tạo đóng vai trò trung tâm trong việc hình thành nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu này. Học viện Ngân hàng hiện đang định hướng trở thành cơ sở đào tạo đa ngành, liên ngành, tích hợp các lĩnh vực như tài chính, ngân hàng, công nghệ tài chính, marketing số và thương mại điện tử.

Bên cạnh kiến thức chuyên môn, sinh viên cần được trang bị năng lực ngoại ngữ, kỹ năng làm việc trong môi trường đa văn hóa và tư duy toàn cầu. Đây là những yêu cầu bắt buộc nếu muốn tham gia và cạnh tranh trong thị trường tài chính quốc tế. Đồng thời, cần nâng cao năng lực tự học và học tập suốt đời, trong bối cảnh tri thức tài chính thay đổi nhanh chóng. Người lao động trong lĩnh vực này buộc phải liên tục cập nhật để không bị tụt lại phía sau.

Một yếu tố quan trọng khác được đề cập là mô hình hợp tác ba bên giữa Nhà nước – nhà trường – doanh nghiệp. Theo kinh nghiệm quốc tế, các trung tâm tài chính thành công đều có hệ sinh thái đào tạo gắn chặt với thực tiễn, trong đó doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo.

Trên thực tế, Học viện Ngân hàng đã triển khai nhiều chương trình hợp tác với các ngân hàng thương mại như BIDV, Agribank… thông qua các lớp đào tạo chuyên biệt. Trong mô hình này, doanh nghiệp không chỉ tham gia xây dựng chương trình đào tạo mà còn trực tiếp giảng dạy và tuyển dụng sinh viên từ sớm, giúp rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thị trường.

Hiện nay, Học viện đang đào tạo 45 chương trình ở nhiều hệ khác nhau, bao gồm các ngành liên quan trực tiếp đến tài chính quốc tế, ngân hàng trung ương, chính sách công, đặc biệt là lĩnh vực hoạch định và tư vấn tài chính cá nhân – một xu hướng đang phát triển mạnh trên thế giới.

Kết luận, PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh khẳng định việc xây dựng trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam không thể tách rời chiến lược phát triển nguồn nhân lực và thu hút nhân tài quốc tế. Dù mỗi quốc gia có mô hình phát triển khác nhau, nhưng hai yếu tố cốt lõi vẫn là con người và vốn.

“Chỉ khi hội tụ được hai yếu tố này, Việt Nam mới có thể xây dựng một hệ thống tài chính hiện đại, hội nhập và có khả năng cạnh tranh trong dài hạn”, bà nhấn mạnh.