‘Khoa học công nghệ đóng góp 50% tăng trưởng GDP hai con số’

Từ tái thiết sau chiến tranh đến hội nhập công nghệ

Từ những bước đi đầu tiên với bức điện “Toàn quốc kháng chiến” năm 1946 và các công trình khoa học trong khói lửa chiến tranh, ngành bưu chính – viễn thông và khoa học – công nghệ đã từng bước khẳng định vai trò “mạch máu thông tin” và nền tảng tri thức cho đất nước.

Sau những năm tháng kháng chiến gian khổ, đất nước bước vào thời kỳ khôi phục với nhiều khó khăn. Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn, ngành bưu chính – viễn thông và khoa học – công nghệ đã chứng tỏ khả năng “biến cái không thể thành cái có thể”. Những công trình như đường trục vi ba Bắc – Nam, Đài thông tin vệ tinh Hoa Sen, Thủy điện Thác Bà hay việc khởi động lại lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt đã khẳng định khả năng làm chủ công nghệ ngay cả trong bối cảnh đất nước còn bị bao vây, cấm vận.

Bước ngoặt lớn đến từ năm 1986, khi Đại hội VI của Đảng khởi xướng công cuộc Đổi mới. Đây là mốc son giúp khoa học công nghệ chuyển mình, gắn chặt với sự phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và quá trình hội nhập quốc tế.

Kể từ đó, Việt Nam đạt nhiều thành tựu mang tính đột phá: tự chủ về lương thực và trở thành một trong những nước xuất khẩu gạo hàng đầu; làm chủ công nghệ xây dựng các công trình hạ tầng then chốt như đường dây 500kV Bắc – Nam, cầu dây văng, đường cao tốc; tiến hành ghép tạng, sản xuất vaccine trong y tế; chế tạo giàn khoan dầu khí và tàu biển trọng tải lớn; đồng thời phát triển mạng viễn thông, vũ khí công nghệ cao.

Với bưu chính – viễn thông, Việt Nam đi đầu khu vực về số hóa, phổ cập di động, Internet và dịch vụ chuyển phát. Việc phóng vệ tinh, xây dựng cơ sở dữ liệu dân cư và triển khai định danh số VNeID đã đưa Việt Nam vào nhóm 30 quốc gia hàng đầu về dịch vụ viễn thông. Những thành tựu này không chỉ thể hiện năng lực công nghệ mà còn góp phần trực tiếp nâng cao năng suất lao động, cải thiện môi trường kinh doanh, tăng sức cạnh tranh và thu hút đầu tư quốc tế.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, chính những bước tiến ấy đã chứng minh khoa học công nghệ là “ngôi sao dẫn lối” cho phát triển kinh tế – xã hội, đồng thời đặt nền móng cho khát vọng lớn hơn: đưa Việt Nam trở thành nước phát triển có thu nhập cao trong thập niên tới.

Sáu định hướng chiến lược và mục tiêu đóng góp 50% GDP

Tại lễ kỷ niệm 80 năm ngành bưu chính viễn thông, 80 năm ngành khoa học công nghệ, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng công bố loạt định hướng chiến lược nhằm đưa khoa học công nghệ thực sự trở thành trụ cột của nền kinh tế tri thức.

Sáu định hướng chính bao gồm:

Thứ nhất, phát triển nền kinh tế tri thức dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và dữ liệu số. Đây là hướng đi phù hợp với xu thế toàn cầu, khi tri thức và dữ liệu đang trở thành nguồn lực quan trọng nhất cho tăng trưởng.

Thứ hai, xây dựng năng lực tự chủ công nghệ trong các lĩnh vực chiến lược, với tinh thần “Make in Vietnam”. Bộ trưởng nhấn mạnh, không làm chủ công nghệ đồng nghĩa với việc không thể giữ vững chủ quyền quốc gia, cả trên phương diện kinh tế lẫn an ninh.

Thứ ba, đưa Việt Nam trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của ASEAN, tiến tới tầm khu vực và thế giới. Mục tiêu này không chỉ tạo vị thế cho Việt Nam mà còn thu hút đầu tư, hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp dựa trên công nghệ số.

Thứ tư, phát triển hạ tầng hiện đại, nhân lực chất lượng cao, trong đó đặc biệt chú trọng hạ tầng trí tuệ nhân tạo gắn với chủ quyền số. Đây là nền tảng then chốt để Việt Nam không chỉ bắt kịp mà còn có thể bứt phá trong kỷ nguyên AI.

Thứ năm, tập trung giải quyết các bài toán chiến lược của đất nước: nâng cao năng lực cạnh tranh, quản trị quốc gia, năng suất lao động, tăng trưởng kinh tế, bảo đảm quốc phòng an ninh và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.

Đáng chú ý, Bộ trưởng đặt mục tiêu: khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải đóng góp ít nhất 50% vào tăng trưởng GDP hai con số. Đây là cam kết mạnh mẽ, thể hiện quyết tâm đưa khoa học công nghệ trở thành động lực tài chính và tăng trưởng thực chất của đất nước.

Thứ sáu, huy động sức mạnh toàn dân cho sự nghiệp khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Theo Bộ trưởng, “một người đổi mới thì có một ý tưởng, một triệu người đổi mới thì có cả một tương lai”. Sức mạnh tập thể mới là yếu tố bảo đảm để Việt Nam vươn lên trong dài hạn.

Thông điệp mà Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng truyền đi: khoa học công nghệ phải gắn chặt với thực tiễn, trở thành động lực thúc đẩy kinh tế, và cuối cùng là nâng cao chất lượng cuộc sống người dân, với con số “50% GDP hai con số” là thước đo rõ ràng để đánh giá hiệu quả.

Khi thế giới bước vào kỷ nguyên kinh tế số, Việt Nam lựa chọn con đường dựa vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là một quyết định chiến lược. Nếu thành công, đây sẽ là bệ phóng để hiện thực hóa khát vọng phát triển, đưa Việt Nam thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình và gia nhập nhóm quốc gia thịnh vượng.